تست عنوان
close
فدراسیون سرآمدان علمی ایران | مقالات | لیستی واقعی و عادلانه از مجلات ریاضیات محض
متن دیدگاه

تاریخ دیدگاه : ۱۳۹۵/۰۴/۳۰

تعداد بازدید : ۲۳۲۸

تعداد رای : ۶۶

لیستی واقعی و عادلانه از مجلات ریاضیات محض

یکی از ایرادات اساسی که به لیست مجلات برتر منتشر شده توسط فدراسیون گرفته شده است مبتنی بر این امر است که هیچ مجله ریاضی در آن لیست قرار نگرفته است.

موضوعات : سیاست گذاری
یکی از ایرادات اساسی که به لیست مجلات برتر منتشر شده توسط فدراسیون گرفته شده است مبتنی بر این امر است که هیچ مجله ریاضی در آن لیست قرار نگرفته است . (نوشته منتشر شده با عنوان «فدراسیون سرآمدان علمی ایران و ریاضیات» توسط آقای دکتر سیامک یاسمی و همچنین نوشته دیگری با عنوان «در مجلات انتخابی هیچ مجله ریاضی وجود ندارد» نوشته آقای دکتر محمدرضا ستاره هر دو در بخش دیدگاه های وب سایت فدراسیون). 

با نگاهی خوشبینانه فرض را بر این می گیریم که تصمیم گیرندگان به اهمیت انجام تحقیقات عمیق ریاضیات محض به عنوان یکی از اساسی ترین ملزومات توسعه یافتگی یک کشور واقفند. نگاهی به برنامه ریزی‌ها و پشتیبانی‌های مالی که در کشور های توسعه یافته و یا در حال توسعه در گرایشات مختلف ریاضیات محض صورت می گیرد خود گواه روشنی بر این مدعاست. هرچند حجم بودجه های اختصاص داده شده به این تحقیقات در مقایسه با تحقیقات کاربردی‌تر اندک است اما این پشتیبانی ها به نحو کاملا مطلوبی موثر و مثمر به ثمر است. یکی از دلایل حجم اندک بودجه های اختصاص داده شده به ریاضیات محض به ارزان بودن تحقیقات در این رشته و نه به بی اهمیت بودن این رشته برای تصمیم گیران آن کشور ها بر می گردد. 

از منظری بدبینانه البته تصمیم گیرندگان اعتقادی به انجام تحقیقات عمیق در ریاضیات محض ندارند که در این صورت ایراد گرفته شده به لیست مجلات برتر وارد نخواهد بود، هرچند در این صورت به نگرش تصمیم‌گیرندگان از تحقیقات بنیادی، ایرادات بسیار جدی تری وارد است و باید در ایتدا سعی در اصلاح آن دیدگاه ها نمود!

ادامه این نوشته مبتنی بر فرض خوشبینانه (یا واقع گرایانه) است و در پی طرح سطح عمیق تری از ایراد وارد شده است که به جز معدود جاهایی همواره مغفول مانده است. ایراد گرفته شده به لیست مجلات برتر از دیدگاه نگارنده کاملا وارد بوده و شاهدی بر این مطلب، قرار نگرفتن مجله “Annals of Mathematics” به عنوان معتبرترین مجله ریاضی محض در این لیست است. این مجله در سالیان اخیر دارای ضریب تاثیری بین 3 و 4 و ضریب مشخصه (آیگن فاکتور) 0.038 بوده است. بنا بر این امتیاز به دست آمده برای آن عددی بین 0.114 و 0.152 است که فاصله ای نجومی با آخرین مجله گروه ب با امتیاز 7.27 و فاصله ای غیر قابل پیمایش با آخرین مجله گروه ج با امتیاز 1.81 دارد! درباره مجله " Annals of Mathematics " می توان به این نکته توجه کرد که پروفسور میرزاخانی که در سال 2014 موفق به دریافت مدال فیلدز شده اند دو مقاله از مجموع 15 مقاله خود را در این مجله منتشر کرده اند. (بر اساس داده های موجود در پایگاه MathSciNet) همچنین توجه به این نکته ضروری است که بعد از مجله " Annals of Mathematics " دیگر مجلات بسیار معتبر ریاضی محض مانند "Journal of the AMS "، "Advances in Mathematics" و "Transactions of the AMS" به ترتیب دارای ضریب تاثیرهای 3.7 ، 1.65 و 1.2 و ضریب مشخصه 0.018 ، 0.051 و 0.033 هستند. که نشان دهنده وضعیت غیر واقعی آنها بر اساس سیستم امتیازدهی موجود است. (“AMS” مخفف "American Mathematical Society" می باشد.)

اما در ارتباط با تحقیقات ریاضی محض نکته بسیار مهم دیگر، وجود مجلات بسیار معتبر در گرایش های مختلف این رشته است که پژوهشگران مطرح دنیا کارهای پژوهشی خود را در آنها منتشر می کنند. وضع این مجلات از نظر چنین امتیاز دهی هایی از مجلات مذکور در بالا به مراتب بد تر است. به عنوان مثال یکی از این مجلات در گرایش منطق ریاضی مجله “The Journal of Symbolic Logic(JSL)” با ضریب تاثیر تقریبا 0.7 و ضریب مشخصه 0.005 و نتیجتا با امتیاز 0.0035 است! امتیازی که بر اساس معیارهای داده شده، این مجله را هم تراز بی کیفیت ترین مجلات در سایر رشته ها و حتی در کنار مجلات با کیفیت بسیار کم با دامنه انتشار مقالات در گرایش های عمومی تر ریاضیات قرار خواهد داد. حال آنکه کافیست فهرست برترین منطق ریاضی دانان جهان بررسی شده و دیده شود که چنین مجله ای جایگاه انتشار بهترین و عمیق ترین پژوهش های منطق ریاضی است. درباره دو مجله بسیار معتبر دیگر منطق ریاضی با نام های "Annals of Pure and Applied Logic" و "The Journal of Mathematical Logic" با امتیازهای به ترتیب 0.00375 و 0.0007 نیز وضع به همین منوال است. هرچند مجله آخر مجله نوپایی محسوب می شود اما نگاهی به لیست سردبیران، نویسنده ها و مقالات این مجله اعتبار آن را برای متخصصین واضح خواهد کرد.
نهایتا اما مشخص کردن لیستی مطلوب از بین مجلات ریاضی محض مساله ای بدون راه حل نیست. کما اینکه در کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه بررسی طرح های پژوهشی در کمیته های دانشگاهی، ملی و بین المللی و اختصاص بودجه های پژوهشی به پژوهش گران بر اساس کیفیت تحقیقات اساتید و پژوهشگران انجام می شود. تجربه به دست آمده از بودن در محیط های آکادمیک داخلی و خارجی و همنشینی با محققین با تحقیقات بسیار عمیق در داخل یا خارج از کشور نشان می دهد که هر راه حلی مبتنی بر ضرب و تقسیم صرف یک سری شاخص های عددی برای رشته ریاضیات محض منجر به به دست آوردن معیارهایی اوریب، معیوب و غیر واقعی خواهد شد و تنها راه حل تشکیل کمیته ای انسانی به منظور بررسی کیفی مجلات و پژوهشگران برتر خواهد بود. هرچند کار این کمیته در ابتدا زمان بر و پر چالش است اما به مرور روند های صحیح پیدا خواهند شد و معیار های واقعی و عادلانه ای به دست خواهند آمد، ان شاء الله. می بایست در این کمیته نماینده یا نمایندگانی از تک تک گرایش های ریاضی محض حضور داشته باشند و آنها افراد شاخص بین المللی در هر گرایش را شناسایی کرده و این مساله را مورد ارزیابی قرار دهند که این افراد کارهای پژوهشی خود را در چه مجلاتی چاپ می کنند.

این راه حل به دلایل مسایل بودجه ای و سازمان دهی برای مدیران و تصمیم گیران در وهله اول ناخوشایند خواهد بود، آنها قطعا ترجیح می دهند بتوانند با داشتن «فرمولی معجزه گر» به سرعت لیستی واقعی و عادلانه از مجلات و پژوهشگران برتر رشته ریاضی محض فراهم کنند، اما تجربه نشان داده است که داشتن چنین فرمولی در رشته ریاضی محض ممکن نیست و اگر اقدام عاجلی بر اساس معیار های کیفی و واقعی برای گرایش های مختلف ریاضیات محض صورت نگیرد، راه حلی به جز بدرقه پیکر نزار و محتزر این شاخه از علم به گورستان نخواهند داشت.
علی ولی زاده،
دانشجوی سال پنجم دکتری منطق ریاضی

نظرات

پاسخ به نظــر بازگشت به حالت عادی ثبت نظر

نـــام
ایمیل
نظر شما
کارکترهایی که در تصویر می بینید را وارد نمایید. (حساس به حروف کوچک و بزرگ)

نظرات

1 0

مهدی - ‏۱۳۹۵/۰۹/۰۵

البته باید معیار انتخاب مجله در رشته های مورد نیاز کشور باشد. مجله هایی مرتبط به علوم کاربردی نانو و ... بسیار بیشتر باید مورد توجه قرار گیرند. از طرفی به نظر من گرانت به سرآمدان نباید به شخص حقیقی داده شود بلکه باید مانند همه کشورهای دیگر گرانت فقط خرج پژوهش شود با این شیوه پرداخت به حساب شخصی افراد گرنت ها مانند پاداش و جایزه هستند و نه گرنت پژوهشی!

پاسخ